امواج گرما مغز ما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند؛ چرا؟

امواج گرما و سوختن دماها در اروپا

هفته جاری، دماهای بی‌سابقه‌ای در لندن و سرتاسر غرب اروپا ثبت شد. در انگلستان، رکورد تاریخی ژوئن با ۳۶٫۱ درجهٔ سانتی‌گراد (حدود ۹۷ درجهٔ فارنهایت) شکسته شد؛ اما احساس گرما تقریباً ۳۹ درجهٔ سانتی‌گراد بود. این شرایط، نه تنها برای سلامت جسمی خطرناک است، بلکه پیامدهای جدی برای عملکرد شناختی انسان‌ها دارد.

تأثیر حرارت بر عملکرد مغز

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که دمای بالا می‌تواند سرعت پردازش اطلاعات، تمرکز و حافظه کوتاه‌مدت را کاهش دهد. حرارت زیاد باعث تغییر در تعادل الکترولیت‌های مغزی و کاهش جریان خون می‌شود؛ وضعیتی که به کاهش توانایی نورون‌ها در انتقال سیگنال‌ها منجر می‌شود. به‌عبارت دیگر، مغز در شرایط گرمایی شدید «کاهش توان» می‌کند.

چرا مغز حساس به دماست؟

مغز انسان به دمای ثابت حدود ۳۷ درجهٔ سانتی‌گراد عادت دارد. هر انحرافی از این مقدار، حتی چند درجه، می‌تواند به تغییر در ساختار پروتئین‌های عصبی و فعالیت آنزیم‌ها منجر شود. این تغییرات باعث اختلال در هماهنگی شبکه‌های عصبی و در نهایت ضعف عملکرد شناختی می‌شود.

پژوهش‌های جاری برای درک بهتر پدیده

دانشمندان به‌کارگیری روش‌های تصویربرداری مغزی، اندازه‌گیری دمای داخلی بدن و آزمایش‌های شناختی را ترکیب کرده‌اند تا رابطهٔ دقیق بین دما و کارایی مغز را شناسایی کنند. هدف نهایی این تحقیقات، یافتن راهکارهای پیشگیری و کاهش اثرات مخرب گرما بر سلامت روانی است.

راهکارهای مقابله‌ای

نوشیدن مایعات کافی، استفاده از خنک‌کننده‌های محیطی و محدود کردن فعالیت‌های ذهنی سنگین در ساعات اوج گرما می‌تواند به حفظ عملکرد مغز کمک کند. همچنین، ارتقای آگاهی عمومی دربارهٔ خطرات حرارتی بر سلامت شناختی، گامی مهم در کاهش پیامدهای ناشی از امواج گرماست.

منبع: MIT Technology Review