امواج گرمایی شدید میتوانند عملکرد مغز را مختل کنند. پژوهشگران به دنبال کشف مکانیسمهای این اثر هستند.
افزایش دما و فشار بر روی مغز
در هفتههای اخیر، دمای هوا در شهرهای اروپایی به سطوح بیسابقهای رسیده است. بهعنوان مثال، لندن با ثبت ۳۶٫۱ درجه سلسیوس در ماه ژوئن، رکورد جدیدی را بهدست آورد. این دماها نه تنها برای بدن انسان احساس ناراحتی میکنند، بلکه میتوانند بهطور مستقیم بر عملکرد مغز تأثیر بگذارند.
چرا دمای بالا مغز را تحتتأثیر قرار میدهد؟
مغز انسان برای کارکرد بهینه به دمای ثابت حدود ۳۷ درجه سلسیوس نیاز دارد. وقتی دمای محیط بهطور ناگهانی بالا میرود، سیستم خنککننده بدن (عرق و گشاد شدن عروق) ممکن است نتواند بهسرعت کافی عمل کند. این امر منجر به افزایش دمای داخلی مغز میشود که میتواند باعث کاهش تمرکز، خستگی ذهنی و حتی اختلالات شناختی شود.
پژوهشهای اخیر درباره اثرات حرارتی بر مغز
دانشمندان در چندین مطالعهٔ بینالمللی به بررسی ارتباط بین امواج گرما و عملکرد شناختی پرداختهاند. نتایج اولیه نشان میدهد که افراد تحتتأثیر دمای بالا، زمان واکنش طولانیتر، حافظهٔ کوتاهمدت ضعیفتر و توانایی تصمیمگیری محدودتر دارند. برخی پژوهشها حتی بهدلیل کاهش جریان خون به نواحی خاصی از مغز، خطر بروز حوادث رانندگی و حوادث کاری را افزایش میدهند.
مکانیسمهای فیزیولوژیکی
یکی از نظریههای اصلی این است که گرما باعث گسترش عروق خونی در سطح پوست میشود و خون کمتری به مغز میرسد. علاوه بر این، افزایش دمای بدن میتواند سطح هورمونهای استرس مانند کورتیزول را بالا ببرد که خود نیز بر عملکرد شناختی تأثیر منفی دارد. ترکیب این عوامل باعث میشود مغز در مواجهه با امواج گرما بهصورت موقت «کاهش توان» نشان دهد.
راهکارهای مقابله و پیشگیری
برای کاهش اثرات منفی گرما بر مغز، متخصصان توصیه میکنند که در ساعات اوج دما در فضای خنک یا سایهدار بمانید، بهخصوص در طول فعالیتهای ذهنی سنگین. مصرف کافی آب، استفاده از عینکهای محافظ در برابر نور خورشید و استراحتهای کوتاهمدت میتواند بهبهبود عملکرد شناختی کمک کند. همچنین، در محیطهای کاری میتوان از سیستمهای تهویهٔ هوای مؤثر و تنظیم دمای داخلی برای حفظ شرایط بهینه استفاده کرد.
منبع: MIT Technology Review
