امواج گرمایی نه تنها به سلامت جسمی آسیب میزنند، بلکه میتوانند عملکرد مغز را مختل کنند. پژوهشگران به دنبال کشف مکانیسمهای این اختلالات هستند.
گرماهای شدید در اروپا و احساس دما
هفتهٔ جاری، لندن با دمایی نزدیک به ۳۶٫۱ درجهٔ سانتیگراد (حدود ۹۷ فارنهایت) مواجه شد؛ رکورد تاریخی ژوئن در این شهر ثبت شد. اما طبق برنامهٔ پیشبینی هواشناسی، حس واقعی دما نزدیک به ۳۹ درجهٔ سانتیگراد بود که نشاندهندهٔ اختلاف محسوس بین دمای واقعی و احساس حرارتی است.
تأثیر گرما بر عملکرد شناختی
تحقیقات اخیر نشان میدهد که دماهای بالا میتوانند تمرکز، حافظهٔ کوتاهمدت و سرعت پردازش اطلاعات را کاهش دهند. در شرایط گرمایی شدید، مغز برای حفظ هومئوستاز داخلی خود انرژی بیشتری مصرف میکند و این امر باعث میشود منابع ذهنی برای وظایف شناختی کمتر در دسترس باشد.
چرا مغز در مقابل گرما حساس است؟
مغز انسان به دمای ثابت حدود ۳۷ درجهٔ سانتیگراد عادت دارد. افزایش دما باعث تغییر در ترکیب شیمیایی نورونها و کاهش کارایی انتقال سیگنالهای الکتریکی میشود. علاوه بر این، گرما میتواند جریان خون به مغز را محدود کند؛ چرا که بدن برای خنکسازی سطوح بیرونی، خون را به سمت پوست میفرستد.
پژوهشهای جاری برای درک بهتر پدیده
دانشمندان در حال بررسی اثرات طولانیمدت گرما بر ساختار نورونی و ارتباطات سیناپسی هستند. برخی مطالعات آزمایشی با استفاده از تصویربرداری مغزی نشان دادهاند که در روزهای بسیار گرم، فعالیت در نواحی پیشفرونتال (مسئول تصمیمگیری) کاهش مییابد. همچنین تیمهای تحقیقاتی به دنبال یافتن راهکارهای پیشگیرانه، مانند بهبود هیدراتاسیون و استفاده از محیطهای خنککننده در مکانهای کاری هستند.
چند نکته عملی برای محافظت از مغز در روزهای گرم
- مصرف کافی مایعات، بهویژه آب و نوشیدنیهای الکترولیتی.
- استفاده از عینکهای سایهدار و کلاه برای کاهش تابش مستقیم خورشید.
- استراحتهای منظم در مکانهای تهویهٔ مطبوع یا سایهدار.
- اجتناب از فعالیتهای ذهنی سنگین (مانند کارهای پیچیده) در ساعاتی که دما به اوج میرسد.
منبع: MIT Technology Review
