طوفانهای گرمایی شدید نه تنها به سلامت جسمی آسیب میزنند، بلکه عملکرد مغز را نیز تحتتأثیر قرار میدهند. پژوهشگران در تلاشند تا مکانیسمهای دقیق این اختلالات را کشف کنند.
گرمای شدید و نگرانیهای عمومی
هفته جاری، شهرهای اروپای غربی با یکی از شدیدترین موجهای گرما مواجه شدند؛ در انگلستان، دمای ۳۶٫۱ درجهٔ سانتیگراد (حدود ۹۷ فارنهایت) به عنوان بالاترین رکورد ژوئن ثبت شد. این مقدار در کنار احساس گرما که در برخی مناطق به ۳۹ درجهٔ سانتیگراد میرسید، نشانگر خطرات جدی برای سلامت عمومی است.
تأثیرات دمای بالا بر مغز
تحقیقات اخیر نشان میدهد که دمای محیط بالا میتواند عملکرد شناختی را دچار اختلال کند؛ تمرکز، حافظهٔ کوتاهمدت و سرعت تصمیمگیری تحت فشار قرار میگیرند. این اثرات ناشی از تغییر در جریان خون مغزی و افزایش فشار داخلی مغز است که در نهایت باعث کاهش توان پردازشی نورونها میشود.
مکانیسمهای فیزیولوژیک
در شرایط حرارتی فوقالعاده، بدن برای خنکسازی خود از عرقریزی و گشاد شدن عروق سطحی استفاده میکند؛ اما این فرآیند میتواند منجر به کاهش فشار خون و در نتیجه کاهش جریان خون به مغز شود. علاوه بر این، افزایش دمای مرکزی بدن باعث تغییر در تعادل الکترولیتها و ایجاد واکنشهای التهابی میشود که بهطور مستقیم بر سلولهای عصبی تأثیر میگذارد.
پژوهشهای جاری برای شناسایی علل دقیق
دانشمندان در آزمایشگاههای نوروساینس و اپیدمیولوژی با ترکیب دادههای زیستفیزیکی، تصویربرداری مغزی و آزمونهای شناختی، سعی در شناسایی الگوهای خاصی دارند که نشاندهندهٔ آسیبهای ناشی از گرما هستند. برخی مطالعات نشان دادهاند که افراد مسنتر و کسانی که بیماریهای مزمن قلبی‑عروقی دارند، بیشتر در معرض خطر اختلالات شناختی در اثر گرما هستند.
راهکارهای پیشگیری و مقابله
از جمله راهکارهای پیشنهادی میتوان به استفاده منظم از تهویهٔ مناسب، مصرف مایعات کافی، اجتناب از فعالیتهای سنگین در ساعات اوج تابش خورشید و نظارت بر دمای بدن افراد آسیبپذیر اشاره کرد. همچنین، پژوهشگران توصیه میکنند که در زمانهای طولانیمدت گرما، برنامههای آموزشی برای شناخت علائم اولیهٔ اختلالات شناختی در جامعه گسترش یابد.
منبع: MIT Technology Review
