امواج گرما میتوانند عملکرد شناختی را مختل کنند. پژوهشگران به بررسی علل این پدیده پرداختهاند تا راهکارهای پیشگیری ارائه دهند.
گرماهای بیسابقه در اروپا و تأثیر آن بر بدن
هفته جاری، دمای هوای لندن به اوج خود رسید و با ۳۶٫۱ درجه سلسیوس (حدود ۹۷ فارنهایت) رکورد تاریخی ژوئن کشور را شکسته است. احساس گرما حتی بیش از این مقدار—حدود ۳۹ درجه سلسیوس—به گزارش برنامههای هواشناسی بود. این شرایط نه تنها برای سلامت فیزیکی خطرناک است، بلکه پیامدهای جدی برای عملکرد مغز دارد.
چرا گرما مغز را دچار اختلال میکند؟
تحقیقات اخیر نشان میدهد که دمای بالا میتواند به کاهش جریان خون به مغز منجر شود؛ در نتیجه، اکسیژن و مواد مغذی کافی به سلولهای عصبی نمیرسد. علاوه بر این، گرما باعث افزایش دمای مرکزی بدن میشود که به نوبه خود فعالیت نورونها را مختل میکند و باعث بروز سردرگمی، کاهش تمرکز و حتی حافظه کوتاهمدت میشود.
نقش هورمونهای استرس
در مواجهه با حرارت شدید، بدن هورمونهای استرس مانند کورتیزول را ترشح میکند. این هورمونها در کوتاهمدت میتوانند بهبود عملکرد فیزیکی بدهند، اما در طولانیمدت بر ساختار و عملکرد سیناپسهای مغزی تأثیر منفی میگذارند و خطر بروز اختلالات شناختی را افزایش میدهند.
راهکارهای علمی برای مقابله با اثرات گرما بر مغز
پژوهشگران پیشنهاد میکنند که برای حفظ عملکرد مغز در روزهای گرم، بهخصوص در مناطق شهری، افراد باید بهصورت منظم مایعات کافی مصرف کنند، در محیطهای خنکساز استراحت کنند و از فعالیتهای ذهنی سنگین در ساعات اوج گرما خودداری نمایند. استفاده از عینکهای محافظ نور آبی و پوشیدن لباسهای سبک و تنفسی نیز میتواند به کاهش فشار حرارتی بر بدن کمک کند.
آینده پژوهشها
دانشمندان در حال بررسی روشهای نوین برای کاهش دمای مغز از طریق فناوریهای خنککننده غیرتهاجمی هستند؛ از جمله کلاههای هوشمند با سیستمهای تبخیری که میتوانند دمای سر را چند درجه کاهش دهند. این نوآوریها میتوانند به ویژه برای کارمندان اداری و رانندگان حرفهای که در معرض گرماهای شدید هستند، مفید واقع شوند.
منبع: MIT Technology Review
